Ameliyat öncesi değerlendirme (ücretsiz yüz yüze danışma)
Hastaneye yatıştan önce yapılır. Görüşmede şu noktalar değerlendirilir: ameliyat için endikasyonlar ve kontrendikasyonlar, anamnez, eşlik eden hastalıklar, mevcut ilaçlar; gerekirse ek tetkikler veya ilgili uzmanların konsültasyonları istenir. Ameliyat herkese uygun değildir - karar hastaya danışmada bildirilir; kontrendikasyon varsa alternatif tedavi yöntemleri tartışılır.
1. Gün - Hastaneye yatış
Cerrah ve anestezi uzmanı tarafından tam ameliyat öncesi muayene; gerekli testlerin alınması (kan, idrar, koagülogram), EKG, gerekirse ek incelemeler; ameliyat öncesi hazırlıkla ilgili bilgilendirme ve aydınlatılmış onam formunun imzalanması.
2. Gün - Ameliyat günü
Genel anestezi altında ameliyat.
3–5. Günler - Hastanede takip (3 gün daha)
Hayati bulguların izlenmesi, ağrı kontrolü, erken mobilizasyon, kademeli beslenmeye geçiş; tromboembolizm ve enfeksiyonların önlenmesi. Durum stabil ise ve taburculuk kriterleri karşılanıyorsa taburcu edilir (ağrının ağızdan ilaçlarla kontrol edilebilmesi, reçeteli diyet/sıvıların tolere edilmesi, yeterli mobilite).
Ameliyat sonrası takip ve kontrol
- İlk muayene: taburcu olduktan 2–3 hafta sonra - genel durumun değerlendirilmesi, gerekirse tedavinin düzenlenmesi.
- 3 ay: hasta önerilen testleri kendi laboratuvarında yaptırır ve sonuçları kliniğe gönderir. Sapma varsa ek yüz yüze görüşme yapılır.
- 6 ay: testlerin tekrarı ve klinikte yüz yüze kontrol; gidişat değerlendirilir ve ileri takip planlanır.
- Sonraki takip programı bireysel olarak belirlenir.
Önceden yapılması gerekenler (geciktirmeyin)
- Karaciğeri küçültmek için ameliyat öncesi diyete başlamak - genellikle yatıştan 1–2 hafta önce.
- Sigara bırakmak - ne kadar erken o kadar iyi; mümkünse en az 4–6 hafta önce.
- Eşlik eden hastalıkları (diyabet, hipertansiyon vb.) dengelemek - kardiyolog/endokrinolog tavsiyelerine uymak.
- İlaçların kesilmesi/düzenlenmesi (antikoagülanlar, antiagreganlar, bazı diyabet ilaçları ve NSAİİ’ler) - doktor talimatına göre.
- Belgeleri/eşyaları hazırlamak: kimlik/sigorta, ilaç listesi, CPAP cihazı (kullanıyorsanız), taburculuk için rahat kıyafet.
Yatış günü (1. Gün) - neler olacak
- Cerrah ve anestezi uzmanı tarafından muayene.
- Tüm gerekli test ve incelemelerin yapılması.
- Ameliyat öncesi diyet, hijyen (antiseptik duş), anestezi uzmanının belirttiği sürede yemek ve içmenin kesilmesi ile ilgili bilgilendirme.
- Aydınlatılmış onam formunun imzalanması (daha önce imzalanmadıysa).
Ameliyat günü (2. Gün) - neler beklenir
- Ameliyat öncesi anestezi uzmanıyla görüşme.
- Laparoskopik ameliyat (genellikle 4–6 küçük kesiden). Süre, ameliyat türüne göre 1–3 saat.
- Gerektiğinde antibiyotik profilaksisi ve tromboz önleme önlemleri.
- Ameliyat sonrası kontrol için odaya/yoğun bakıma alınma.
Hastanede takip (3 gün daha)
- Erken mobilizasyon: mümkün olan en kısa sürede ayağa kalkma ve yürüme (aynı gün veya ertesi gün).
- Solunum egzersizleri (inspiratör, derin nefes alma) - pnömoni önleme.
- Ağrı kontrolü: multimodal yaklaşım (opioidlerin minimuma indirilmesi).
- Tromboembolizm önleme: varis çorabı/cihazlar, gerekirse düşük molekül ağırlıklı heparin.
- Beslenme: aşamalı - berrak sıvılar → proteinli sıvılar → yarı sıvı/püre gıdalar. Amaç: yeterli protein ve sıvı alımı.
- İzlem: ateş, nabız, tansiyon; kötüleşme olursa ek tetkikler.
- Taburculuk kriterleri: ağızdan ağrı kesiciyle kontrol sağlanması, reçeteli sıvı/yiyeceklerin tolere edilmesi, yeterli hareketlilik, stabil hayati bulgular.
Taburculuk sonrası beslenme kuralları - temel bilgiler broşürde:https://bariatr.com.ua/rek.pdf
Haftalara göre beslenme aşamaları (yaklaşık)
- 1. hafta - berrak sıvılar ve proteinli sıvılar.
- 2–3. haftalar - koyu sıvılar/püre gıdalar.
- 4–5. haftalar - yumuşak gıdalar (çatal ile ezilmiş et/balık) püre/yumuşak formda.
- 5–6. haftadan itibaren - tolere edildikçe katı gıdaların kademeli eklenmesi.
Porsiyon boyutu: öğün başına max ~150 ml. İçecekler - küçük yudumlarla (~30 ml).Sıklık: düzenli, küçük porsiyonlar, 3–4 saatte bir; öğün atlamamak.Protein: öncelikli. Hedef ~80–90 g/gün (gerekirse protein shake).Su: sık sık küçük yudumlarla içmek - günlük hedef 1,5–2 L.Yemek ve içecek ayrı: yemek ile içecek arasında en az 30 dk (yiyecekleri “yıkamamak” için).Yasak: alkol, gazlı/şekerli içecekler, şekerli yüksek kalorili içecekler; pipet kullanmamak.Gıdaları ekleme: günde bir yeni ürün, tolerans gözlenerek.
İlaçlar ve takviyeler
- Multivitaminler - sürekli.
- B12, kalsiyum (sitrat) + D vitamini, demir - laboratuvar sonuçlarına göre; birçok hasta ömür boyu takviye gerektirir.
- Taburculuk sonrası antikoagülan reçete edilirse - doktorun talimatına uymak.
Fiziksel aktivite ve iş - ne zaman mümkün
- Yürüyüş: hemen başlamak, her gün artırmak.
- Ofis (oturarak) işe dönüş: genellikle 6–7 gün sonra, iyi hissediliyorsa ve doktor onaylarsa.
- Ağır fiziksel iş / ağırlık kaldırma: >5–10 kg’dan kaçınmak - 6–8 hafta (gerekirse daha uzun).
- Araç kullanma: opioid ilaç alırken veya refleksler normale dönmeden mümkün değil - genellikle en az 1–2 hafta.
(Süreler kişiye özeldir - son karar hastanın durumuna göre tedavi eden doktor tarafından verilir.)
