Birçok hasta, bariatrik cerrahi için en önemli kriterin vücut ağırlığı olduğunu düşünmektedir. Oysa günümüzde uygulanan yaklaşım çok daha kapsamlıdır. Hekim yalnızca tartıdaki rakamı veya Vücut Kitle İndeksi'ni (VKİ) değil, aynı zamanda hastanın genel sağlık durumunu, eşlik eden hastalıklarını, önceki tedavilerin sonuçlarını ve uzun vadeli yaşam tarzı değişikliklerine uyum sağlama isteğini de değerlendirir.

Bu yaklaşım, kanıta dayalı tıp ilkelerine göre hazırlanan Ukrayna Sağlık Bakanlığı "Bariatrik Cerrahi (Obezitenin Cerrahi Tedavisi)" Kılavuzu'nda ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Bariatrik Cerrahi Bir "Son Çare" Değildir

En yaygın yanlış inanışlardan biri, ameliyatın ancak kişinin yıllarca başarısız bir şekilde kilo vermeye çalışmasının ardından uygulandığıdır.

Oysa güncel klinik kılavuzlar bariatrik cerrahiyi; kalp ve damar hastalıkları riskini azaltabilen, tip 2 diyabet kontrolünü iyileştirebilen, obstrüktif uyku apnesini düzeltebilen ve yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilen etkili bir obezite tedavi yöntemi olarak kabul etmektedir.

Hasta Ne Zaman Bariatrik Cerrah Konsültasyonuna Yönlendirilebilir?

1. VKİ 40 kg/m² ve Üzeri

Bu, cerrahi tedavi için klasik endikasyondur.

Bu derecedeki obezitede ciddi komplikasyon gelişme riski, ameliyatın olası risklerinden belirgin şekilde daha yüksektir.

2. VKİ 35–40 kg/m² ve Eşlik Eden Hastalıklar

Bu hasta grubu genellikle ameliyattan en fazla fayda gören gruptur.

Aşağıdaki hastalıkların varlığında cerrahi değerlendirme önerilebilir:

Tip 2 diyabet;
Tedavi gerektiren arteriyel hipertansiyon;
CPAP tedavisi gerektiren obstrüktif uyku apnesi;
Hareket kabiliyetini kısıtlayan ciddi kas-iskelet sistemi hastalıkları.

Başka bir ifadeyle karar yalnızca kiloya göre değil, obezitenin sağlık üzerindeki etkilerine göre verilir.

Doktorlar Neden Daha Önceki Kilo Verme Girişimlerini Sorar?

Kılavuza göre cerrahi tedavi değerlendirilmeden önce hastanın yapılandırılmış bir konservatif kilo kontrol programına katılmış olması gerekir.

Burada önemli olan nokta, kişinin yıllarca sonuç alamadan kilo vermeye çalışmasının beklenmemesidir.

Doktor şu kriterleri değerlendirir:

Tıbbi önerilere uyulup uyulmadığı;
En azından kısmi kilo kaybı sağlanıp sağlanmadığı;
Elde edilen kilo kaybının korunup korunmadığı.

Obezitenin kapsamlı tedavisine rağmen yeterli sonuç alınamaz veya verilen kilo kısa sürede geri alınırsa, bariatrik cerrahi uygun bir tedavi seçeneği olabilir.

Yaş Önemlidir Ancak Tek Başına Belirleyici Değildir

Kılavuzda, çalışmaların büyük bölümünün yaklaşık 20–60 yaş arasındaki hastaları kapsadığı, bazı araştırmalarda ise 65 yaşına kadar olan bireylerin değerlendirildiği belirtilmektedir.

Ancak bu durum ileri yaştaki hastaların otomatik olarak ameliyat dışında bırakılacağı anlamına gelmez.

Modern yaklaşım aşağıdaki unsurların bireysel olarak değerlendirilmesini gerektirir:

Fonksiyonel durum;
Eşlik eden hastalıklar;
Anestezi ve cerrahi riskleri;
Ameliyattan beklenen sağlık yararı.

Örneğin aktif 66 yaşındaki bir hastanın cerrahi riski, ağır kalp yetmezliği bulunan 50 yaşındaki bir hastadan daha düşük olabilir. Bu nedenle her hasta bireysel olarak değerlendirilir.

Yaşam Tarzı Değişikliklerine Hazır Olmak En Önemli Kriterlerden Biridir

Bariatrik cerrahi obeziteyi tek başına çözen "mekanik" bir tedavi değildir.

Ameliyat sonrasında hastanın:

Beslenme alışkanlıklarını değiştirmesi;
Düzenli kontrol muayenelerine gitmesi;
Önerilen vitamin ve mineral takviyelerini kullanması;
Fiziksel aktivite önerilerine uyması gerekir.

Bu nedenle bariatrik cerrah yalnızca tıbbi bulguları değil, aynı zamanda hastanın motivasyonunu ve uzun süreli tedavi sürecine uyum sağlayıp sağlayamayacağını da değerlendirir.

Kriterleri Karşılamak Ameliyatın Kesin Olarak Yapılacağı Anlamına mı Gelir?

Hayır.

Kriterleri karşılamak yalnızca hastanın bariatrik cerrah tarafından değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir.

Kapsamlı değerlendirme sonrasında multidisipliner ekip şu konuları inceler:

Cerrahi riskler;
Beklenen sağlık yararı;
Kontrendikasyonların varlığı;
En uygun ameliyat yönteminin seçimi.

Bazı durumlarda ilaç tedavisi veya konservatif tedaviye devam edilmesi daha uygun olabilir.

Modern bariatrik cerrahi artık yalnızca "kilo veremeyen kişiler için son seçenek" olarak görülmemektedir. Günümüzde kanıta dayalı tıbba ve bireyselleştirilmiş hasta yaklaşımına dayanan kapsamlı obezite tedavisinin önemli bir parçasıdır.

Eğer Vücut Kitle İndeksiniz (VKİ) 35 kg/m² veya üzerindeyse ve obezite sağlığınızı olumsuz etkilemeye başlamışsa ya da VKİ'niz 40 kg/m²'nin üzerindeyse, ameliyat gerekip gerekmediğine kendi başınıza karar vermek yerine bir bariatrik cerraha danışmanız önerilir. Ayrıntılı değerlendirme sonrasında cerrahi tedavinin sizin için en güvenli ve en etkili seçenek olup olmadığı belirlenebilir.